|
| बाइबिल् उपदिशति यत् ईश्वरः सर्वजीवाणि स्वजातिभ्यः अनुरूपं सृष्टवान्। वयं निःसंशयं मन्यामहे यत् ईश्वरः जीवभ्यः जीवितरक्षणाय आवश्यकानि कौशलानि सामर्थ्यानि च प्रदत्तवान्। एतत् मनसि धारयित्वा कृष्णभालूम् अवलोकयाम।
सामान्ये शिशिरनिद्राकाले कृष्णभल्लूकस्य बहवः शारीरिकप्रक्रियाः तीव्रतया क्षीणाः भवन्ति। सः तस्मिन् काले न खादति न पिबति, किन्तु चरबीं ऊर्जा-मुख्यस्रोतरूपेण उपयुज्यते। शिशिरनिद्रायाम् मांसपेशीक्रियायाः क्षीणता दीर्घकालिकं अनाहारं च तीव्रं मांसपेशीक्षयं च अनन्तरं शक्तिनाशं च जनयितुं अर्हति। विचित्रं यत् शिशिरनिद्राकाले काष्ठभल्लूकस्य शरीरस्थमांसपेशीद्रव्यस्य उल्लेखनीयः क्षयः न दृश्यते, केवलं स्तन्यपानकर्त्रीणाम् अपवादतः तेषां मांसप्रोटीनस्य लघुः ४–१०% क्षयः भवति। |
![]() |
अणुस्तरे दृश्यते यत् कंकालीयमांसपेशी-यकृततन्तुषु प्रोटीनसंश्लेषणे प्रयुज्यमानानां एन्जाइमानां कोडकर्तुं विशिष्टाः केचन जीनाः शिशिरनिद्रायाम् अतीव अधिकं अभिव्यक्ताः भवन्ति। प्रोटीनविघटनं प्रवर्धयन्ति इति केचन जीनाः समसामयिकं अवनियन्त्रिताः भवन्ति, यदा संयोजकऊतकेषु कतिपय प्रकार-I कोलाजेनस्य विघटनं प्रोटीनसंश्लेषणाय आवश्यकानि अमीनो-अम्लाणि प्रददाति। एतत् श्यामभल्लूकान् दीर्घकाले निष्क्रियता-उपवासे मांसपेशीक्षयं न्यूनीकर्तुं समर्थयति, येन वसन्ते ते प्रबलबलिष्ठरूपेण जाग्रत्त्वे प्रत्यागमनं कुर्वन्ति।
सरलम् अद्भुतम् च तत्त्वं यत् एषः प्रक्रिया स्वयमेव भवति, कृष्णभल्लूकैः तद् विषये चिन्तनं कर्तुं न आवश्यकम्। तर्कतः एतादृशं जटिलं, परिपूर्णं, स्वयम्-नियन्त्रितं च जैविकं तन्त्रं क्रमशः वा संयोगेन वा विकसितुं न शक्यते।
Bibliography
Fedorov, V.B., A.V. Goropashnaya, et al. 2009.
Elevated expression of protein biosynthesis genes in liver and muscle of hibernating black
bears (Ursus americanus). Physiol. Genomics 37:108–18.
Figure caption:
Black bear. Photo (WO1927-28) by Mike Bender.
Courtesy of U.S. Fish and Wildlife Service.
|
|
|