अनेकाः यूरोपीय-मध्यसागर-आधारिताः जनाः प्राचीनं सुमेरिय-बabilonिय कालमापन-षष्टिस्थानप्रणालीं प्राप्तवन्तः, यस्मिन् प्रतिदिनं चतुर्विंशत् घण्टाः, प्रत्येकघण्टायाम् षष्टि-मिनिट्, प्रत्येकमिनिट् च षष्टि-सेकण्ड् भवन्ति।  अद्यापि वृत्ते त्रिशत् षष्टिः अंशाः सन्ति, यतः प्राचीनः बबिलोनीयः वर्षः त्रिशत् षष्टिदिनेभ्यः आसीत्। (सर्वे एते परिवर्तनानि ई.पू. ७०१ तमे वर्षे महाप्रलयानन्तरम् अभवन्।) अधुना अस्माकं वर्षं प्रायः ३६५¼ दिनेभ्यः दीर्घम् अस्ति।

बहवः २८–२९ दिवसीय चन्द्रमासपञ्चाङ्गेषु चन्द्रचक्रं उपयुज्य, एतत् नियमितं (मासिकं) गमनं वार्षिकैः सूर्यचक्रैः समन्वयितुं यतन्तः आसन्

। प्राचीनानां जनानां पञ्चाङ्गाः बाइबिल्-कालपरिधिं पुष्टुं साहाय्यं कुर्वन्ति। ते ६००० वर्षाणां (वा अल्पस्य) कालपरिधिं निर्दिशन्ति, या बाइबिल्-ग्रन्थस्य शाब्दिकपठनेन अनुरूपा अस्ति।

पञ्चाङ्गः उदाहरणार्थ, चीनी पञ्चाङ्गः २०२५ तमे वर्षे प्रायः ४७२३ तमे वर्षे स्थितः अस्ति। एतत् महाप्रलयात् प्रायः ३०० वर्षाणि पूर्वम् नूहस्य जन्मदिनम् (वा अन्यं किञ्चित् महत्त्वपूर्णं प्रसङ्गम्) निर्दिशति इति दृश्यते। तेषां सभ्यता तस्मात् कालात् पूर्वं कदापि नास्ति। किन्तु ते एतत् विशेषं आरम्भबिन्दुम् वा आरम्भपुरुषस्य उत्पत्तिं स्वीकृतवन्तः।

मायनपञ्चाङ्गः २०१२ तमे वर्षे पुनरारब्धः। निःसन्देहं तदा केचित् जगत्समाप्तिं पूर्वानुमितवन्तः, किन्तु तस्य आरम्भः पश्चगत्य ५१२५ वर्षाणि पूर्वम्, अथवा चीनीगणनात् ४०० वर्षाणि पूर्वम् आरभ्यते।

प्राचीनभारतात् अनेकानि पञ्चाङ्गानि परम्परागतम्। महाभारत-पञ्चाङ्गः ईसा-पूर्वे ३२०० तमे वर्षे आरभत इति मन्यते। तेन तस्य आरम्भः मयान्-चीनी-पञ्चाङ्गयोः मध्ये, अर्थात् महाप्रलयपूर्वयुगे कस्यापि घटनात् इति निर्दिश्यते।

प्राचीनमिस्रदेशीय-पञ्चाङ्गस्य उत्पत्तिः अद्यापि विवाद्यते।  केचन मन्यन्ते यत् तस्य आरम्भः लगभग ४५०० वर्षाः पूर्वम् अभवत्, अन्ये मन्यन्ते यत् सः ६००० वर्षाः किंचित् पूर्वम् (ई.पू. ४२३६) आरभत। (उभे बाइबिल्-कालक्रमेण अनुरूपे)

। कस्यापि सभ्यतायाः पञ्चाङ्गः १५००० वा २०००० वर्षाणां यावत् प्राचीनः नास्ति।  किन्तु विकासवादः वदति यत् मनुष्याः (मानसिकरूपेण च शारीरिकरूपेण च) एकलक्षवर्षात् अपि अधिककालं मनुष्यरूपेण एव आसन्। अधुना प्रतीक्षताम्, यदि एतत् सत्यं तर्हि किं न दृश्यते यत् कश्चित् कुत्रापि बाइबिल् निर्दिष्टस्य षट् सहस्रवर्षपूर्वतिथ्यः बहु पूर्वमेव यथार्थं पञ्चाङ्गं रचयितुम् अर्हत्? पुनश्च, वास्तविकविज्ञानं च वास्तविकइतिहासश्च बाइबिल् दाविभिः सम्यक् मेलं कुर्वन्ति।  किन्तु विकासवादिनः स्वसिद्धान्तं विश्वासार्हं इति प्रत्यास्थापयितुं प्रमाणान् उपेक्ष्यन्ते। ते वदन्ति यत् मनुष्याः सहस्रशः वर्षाणि विचरन्तः अग्निं च चक्रं च आविष्कृतवन्तः, ततः 'पुफ्!' इव अकस्मात् सर्वेषु खण्डेषु परस्परं शताधिकवर्षेषु एव सर्वैः पञ्चाङ्कनिर्माणं आरब्धम्?

मूल-प्राचीन-स्वर्गस्य (एडेन्-उद्यानवत्) कथाः विश्वे सर्वत्र दृश्यन्ते। ईश्वरैः सृष्टाः, दीर्घायुष्यः, परिपूर्णं पर्यावरणम्, च प्रारम्भिक-सभ्य-मानवाः ये पश्चात् हिंसा-पापयोः पतितवन्तः, एते सर्वे कथासु अन्तर्भवन्ति। फ्रेजियरस्य पुस्तकं पश्यत।  ततः देवैः विश्वव्यापि जलप्रलयः कृतः, यथा विविधपरम्परासु विश्वे लिखितम् अस्ति; शतानि जलप्रलयकथाः सन्ति।

न केवलं संस्कृतीनाम्, अपितु संस्थानानामपि स्वऐतिहासिकस्थैर्यं प्रतिष्ठापयितुं इच्छन्ति। इटलीदेशे केचित् स्वमूलानि प्राचीनरोमस्य अवशिष्टेषु अन्वेष्टुं शक्नुवन्ति। जापानदेशे बहवः कुलाः स्ववंशपरम्पराम् शोगुन्-कालात् अन्वेष्टुं शक्नुवन्ति। अथवा अमेरिकायाम् उदाहरणार्थ, "Daughters of the अमेरिकी-क्रान्ति-पुत्रिकाः" इति एकः संगठनः दीर्घपरम्परां निर्दिशति। दृढं अतीतम् स्थापयितुं इच्छा अनेकेभ्यः जनसमूहेभ्यः महत्त्वपूर्णा आसीत्।

विश्वसनीयता वा वरिष्ठता स्थापयितुं इदं अद्य अपि क्रियते। निःसन्देहं प्राचीनजनाः अपि तथा आचरन्। मिस्रवासिनः स्वोत्पत्तिं अन्येषां अपेक्षया प्राचीनां इति स्थापयितुं यत्नं कृतवन्तः इति दृश्यते। किं ते अतिशयोक्तिं कृतवन्तः? सुमेरियन् कथञ्चित् प्राचीनशासकानां आयुः सहस्रवर्षपर्यन्तं निर्दिष्टवन्तः। एषा पूर्वप्रलयाध्यक्षपुरुषाणां वास्तविकजीवनप्रत्याशायाः रोचकं अतिशयोक्तिः। ते वस्तुतः उत्पत्तिपुस्तके लिखितविवरणानुसारं लगभग ९००–९५० वर्षाणि एव जीवितवन्तः।