Ҡыҙыҡлы табыш Украинаның үҙәгендә, Черкасск өлкәһендә, Канев ҡалаһына (Киевтан көньяҡ-көнсығышҡа 100 км) яҡын урынлашҡан, билдәле украин шағиры Тарас Шевченконың һуңғы ял итеү урынында асыҡланды.
| 1967 йылда Канивска гидроэлектростанцияһының нигеҙ ҡаҙыу эштәре ваҡытында аллювиаль ҡом эсендә 22 м (65 фут) тәрәнлектә имән төпсөһө табылған. | ![]() |
Был район, Крым ярымутрауы һәм көнбайыштағы Карпат тауҙарынан башҡа, Украинаның күпселегендәге кеүек үк тигеҙ. Шуға күрә бында вулкан активлығы бик аҙ, ә был тәрәнлектә температура түбән.
![]() |
Ҡырлы уң ярынан күренеш: Тарас Шевченко ҡәбере, Днепр йылғаһының ағымы буйынса өҫкө яғында, фонда һыу һаҡлағысы һәм электр станцияһы. |

Юғарылағы аңлатмала әйтелә: «Һәр башҡа ағас кеүек, ошондай уҡ шарттарҙа ул тәбиғи углеродлашыу процестарына дусар булып, ҡара төҫ алған. Был экспонаттың фәнни әһәмиәте уның ошо ҙур тәрәнлектә урынлашыуында, сөнки ул йылға аллювиумының тәрәнлеге уның үҙенең оҙайлы геологик йәшен дәлилләй тигән ышанысты кире ҡаға. Мәсәлә шунда: был дуб балта менән ҡырҡылған, был ҡырҡыу яланында яҡшы күренә. Шуға күрә ҡалдыҡтың геологик йәшен беҙҙең төбәктә металл балталар пәйҙә булған ваҡыттан — 3 мең йылдан да борон түгел — иҫәпләйҙәр. Шулай итеп, ҡалдыҡтың геологик йәше технологик."
Шулай итеп, был ботаҡтың 22 м (65 фут) тәрәнлеккә күмелеп, углеродлашыуына миллиондарса йыл кәрәкмәгән.
|
|
|