|
|
![]() |
― йәки ― Алланың Ҡөрьәне
|
![]() |
Христиан Библияһы 66 айырым китаптан тора. Иҫке Килешеүҙә 39 китап; Яңы Килешеүҙә 27 китап. Ул кешелек тарихының уртаса 2000 йыллыҡ осорҙа яҙылған, шуға күрә уны яҡынса 40 кеше яҙған. Уларҙың күбеһе яһүдтәр булған. Иң боронғо китап — Йоб, ул б. э. к. яҡынса 2000 йылда (б. э. к. э.) яҙылған; яһүдтәр барлыҡҡа килгәнгә тиклем, сөнки Йоб, бәлки, Ибраһимдың замандашы булған. Әммә уларҙың бер-береһен белгәнлегенә дәлил юҡ. Шунан яҡынса 400 йыл үткәс, еврейҙар Мысырҙағы ҡоллоҡтан азат ителгәс, Муса хәҙерге Библияның тәүге биш китабын — Тора (йәки Пятикнигия) тип аталған — яҙған: Бытие китабынан башлап Второзаконие китабына тиклем. Иҫке Килешеүҙең ҡалған өлөшө (еврейҙар уны Талмуд тип атай) төплө итеп яҙылып барған, күбеһенсә төрлө еврей пәйғәмбәрҙәре тарафынан
(барлығы 39 китап), б. э. т. яҡынса 400 йылға тиклем яҙылып барҙы. Шунан тағы 400 йыллыҡ бушлыҡ бар. Яңы Килешеүҙең бөтә 27 китабы бер быуын эсендә, йәғни Иса Мәсихтең тормошонан һуң тәүге бер нисә тиҫтә йыл эсендә тамамланды. Шунан Библия апостол Иоанндың һуңғы китабы — «Асыҡланыу» (Апокалипсис) менән йомғаҡланды.
Мөселман (мосолман) Ҡөрьәне (Qur'an) б. э. VII быуатта Арабиәлә пәйғәмбәр Мөхәммәткә Аллаһтан (الله) 23 йыл дауамында үҙен Ғабдулла тип атаған фәрештә аша берәм-берәм асыҡланды. Ҡөрьән һүҙенең мәғәнәһе: «Уҡыу». Мөхәммәт вафатынан һуң ҡыҫҡа ваҡыт эсендә ул берҙәм яҙма гарәп телендәге нөсхәгә кодлаштырылды. Бөтә башҡа варианттар юҡ ителде. Шул уҡ гарәп нөсхәһе (хәҙер ул донъяның күп телдәренә тәржемә ителгән булһа ла) бөгөнгө көнгәсә стандарт булып ҡала.
Күләме буйынса Библия Ҡөрьәндән яҡынса ун тапҡырға оҙон (яҡынса 780 000 һүҙ), ә Ҡөрьәндә яҡынса 78 000 һүҙ бар.
Библия 66 китаптан тора, уларҙың һәр береһе бүлектәргә бүленгән (барлығы 1 189 бүлек); ә ҡоръәндә барлығы 114 сүрә (бүлек) бар, уларҙың һәр береһе 114-тән торған рәттән номеры йәки үҙенсәлекле исеме менән атала. Ҡоръәндең 14-се сүрәһе шулай уҡ «Ибраһим» тип атала (ғәрәпсә: إبراهيم). Иң оҙон сүрә — «Һыйыр» (Әл-Бәҡара) — 286 аяттан тора. Мәҫәлән, 14-се сүрә шулай уҡ «Ибраһим» тип атала (ғәрәпсә: إبراهيم). Иң оҙон «Һыйыр» (Әл-Бәҡара) сүрәһе 286 аяттан тора. Күбеһе күпкә ҡыҫҡараҡ, иң ҡыҫҡаһы — бары 3 аят.
Донъяның өс ҙур монотеистик дине — иудаизм, христианлыҡ һәм ислам — бер нисә уртаҡлыҡҡа эйә. Бөтә кеше лә табынырға тейешле «Берҙән-бер Һаҡлаусы Алла» бар. Өсөһө лә фәрештәләрҙең барлығына ышана: ҡайһылары изге, ә ҡайһылары яман. Әммә теология һәм доктриналар буйынса төп айырмалар бар. Һәр береһе ҡайһы бер рухи тәғлимәттәрҙе яҡшы тип һанай, ә башҡа доктриналарҙы хата йә хәтта еретик тип иҫәпләй. Һәр береһе беҙҙең Яратыусыбыҙҙан килгән иң дөрөҫ вахиҙы тотоуын һәм уны өйрәтеүен дәғүә итә. Яңы Килешү буйынса Иисус үҙен Алла тип иғлан иткән, әммә Ҡөрьән Иисусты ('Иса) пәйғәмбәр генә, Мөхәммәткә ҡарағанда түбәнерәк тип өйрәтә.
... «Аллаһ Акбар» (Allahu Akbar) ысынлап та «Аллаһ ҙур» тигәнде аңлатмай.
Был — маҡсатлы рәүештә ялған тәржемә. ...
(Әрәб һүҙҙәре дөрөҫөнсә: «Аллаһ ҙурыраҡ» тип әйтә. Шул мәғәнәлә.)
Аллаһ кешеләрҙең йөрәктәрендә һәм аңында Йәһвәне алмаштырырға тырыша.
Күпселек хәҙерге яһүдтәр (христиандарҙың) Яңы Килешеүҙе Изге Яҙмалар тип танымай. Яһүдтәрҙең Танхаһы (Ҡануниәт һәм пәйғәмбәрҙәр; йәки христиандар «Иҫке» Килешеү тип атай торған 39 китап) — уларҙың төп Изге Яҙмалар йыйылмаһы. Улар әле лә Мәсихтең килеүен көтә. Израилдең оҙон тарихында Шема иман белдереүенең төп асылы булып килде. Икенсе Ҡануниәт 6:4, «Ишет, Израил: Хоҙайыбыҙ — бер Хоҙай».Һөйөүсө Хоҙай— бөтәһенә көсө еткән берҙән-бер барлыҡ.
Библияның (Танахтың) Иҫке Килешеүенең күп өлөшө тәүҙә иврит телендә яҙылған, ул б. э. к. 400 йылға тамамланған. Әммә шул ваҡытта (Вавилон әсирлегенән һуң) иврит теле таралып киткән нәҫелдәр араһында киң ҡулланылмаған Шунан Израил һәм Иудея күп кенә Урта Көнсығыш батшалыҡтарына таралып китте. Шуға күрә б. э. т. 270 йылда ул тулыһынса грек теленә (ул ваҡытта уҡыу-яҙыуҙа киң ҡулланылған тел) тәржемә ителеп, «Септуагинта» (йәки «70», LXX) тип аталған. Грек телендәге Септуагинта версияһы (оригинал иврит урынына) йыш ҡына цитаталанған Яңы Килешеү яҙылғанда, ул грек телендә төҙөлгән, шуға күрә уны грек телендәге Септуагинта (йәки «70», LXX) тип атайҙар. Яңы Килешеүҙе яҙғандаИисус һәм уның авторҙары күп осраҡта оригинал иврит урынына грек телендәге Септуагинтаны цитаталай. Күптәр был исем өсөн иврит акрастигы YHVH (йәки YHWH; йәки יהוה) — Тетраграмматон булыр ине ,тип иҫәпләй .Библияла тәүге тапҡыр был исемде гректелендә яҙғандар. Лука 23:38-ҙә Мәсих крестының өҫтөндәге яҙма грек, латын һәм иврит телдәрендә булған, тип әйтелә .Яхъя 19:19-ҙа : «Пилат яҙма яҙып, уны крестҡа элде. Яҙмала: "Назаретлы Иисус, яһүдтәр патшаһы" тип яҙылған ине», —тип әйтелә . Күптәр был исем өсөн еврей акростихиның тетраграмматон — YHVH (йәки: YHWH; йәки: יהוה) булыуы ихтимал тип иҫәпләй.
Библияла беҙҙең Яратыусыбыҙҙың тәүге исеме — Элоһим (אלהים) (ҡарағыҙ: Беренсе Китап 1:1 һәм 1:26). Был — еврей телендә күплек формаһындағы һүҙ, әммә грамматик яҡтан һәр ваҡыт берлек формаһында ҡулланыла. (Бер үк ваҡытта күплек һәм берлек формаһында.) Йәһвә йәки Яһвә (икеһе лә YHVH-тан) исемдәре лә ҡайһы саҡта ҡулланыла, улар ҙа шул уҡ Яратыусы Хоҙайҙы аңлата.
Һәм Исход китабының 20:3-сө аятендәге Ун бойороғоноң тәүгеһенә иғтибар итегеҙ : «Минән башҡа бер ҙә илаһ булмаһын». Бер Алла. Бер ниндәй ҙә һүрәт, образ, статуя йәки идол яһама. Иҫке пәйғәмбәрҙәргә йәки изге кешеләргә доға ҡылған «христиан» статуялары ла тыйыла. Иисус беҙгә турадан-туры «Күкләрдәге Атайыбыҙ...» тип доға ҡылырға өйрәтте (Матай 6:9). Һәм башҡа бер ҙә илаһтар (башҡа көслө рухи заттар) йөрәгегеҙҙә Унан алда торорға тейеш түгел. Ни Бәал, ни Зевс, ни Будда, ни был донъяның илаһы (2 Коринфяндар 4:4-гә ярашлы — Люцифер; Шайтан; Елес), ни башҡа бер илаһ та. Мәрйәм улы Иисус беҙгә, үҙе кеүек үк, Күкләге Атабыҙға доға ҡылырға ҡушты. Һәм Лука 11:27-28-ҙе иғтибар итегеҙ : «Ул [ Иисус] был һүҙҙәрҙе әйтеп бөткәс , халыҡ араһынан бер ҡатын тауышын күтәреп: "Һине тыуҙырған ҡарын һәм һине имезгән күкрәктәр бәхетле!" — тине. Әммә ул: "Юҡ, киреһенсә, Алланың һүҙен ишетеп, уны һаҡлағандар бәхетле", — тине».
Иисус — иттә Аллаһының Сүҙе ине (Инйон 1:14). Әммә тағы ла иғтибар итик: «Элохим» — күплек мәғәнәһендәге иврит һүҙе (юғарыла әйтелгәнсә). Христиандар быны Троица доктринаһы тип аңлата, мәҫәлән, 1 Инйон 5:7-ҙә: «Күккә шаһитлыҡ иткән өсөһө бар: Ата, Сүҙ һәм Изге Рух; һәм был өсөһө берҙән-бер». Өсөһе бергә бер булып тора. Ысын Хоҙай — Бер Ҡөҙрәтле Зат
.
Назарет Иисусы үҙен Хоҙай тип иғлан итте (Инжил, 4:25-26 һәм 10:30; Марк, 14:61б-62а : «Ҡайтанан баш коһен унан һораны: "Һин — Мессия, Изге Атаның Улымы?" Иисус әйтте: "Мин улмын"»). Евангелие хәбәре 1 Коринфяндарға 15:1-4 аяттарында ҡыҫҡа һәм аныҡ итеп әйтелә. 4-се аятта: «Һәм Иса мәйетте ерләнделәр, һәм ул яҙыуҙар буйынса өсөнсө көндә терелде», — типәйтелә .Библия буйынса, Аллаһының улы Иса крестта үлде һәм өс көн үткәс үлеләрҙән терелде.
Әммә Ҡөрьән Исаның бары тик изге пәйғәмбәр генә булыуын һәм уның крестта үлмәүен өйрәтә. Ҡөрьән «Аллаға ул юҡ» тип ныҡлап раҫлай (72:3; 112:2-3). Ҡөрьән аяттарына ярашлы: 4:171 «...Алла тураһында дөрөҫтән башҡа һөйләмәгеҙ». Мәсих — Мәрйәм улы Иса — Алланың илсеһе ине, һәм ул Мәрйәмгә ебәргән һүҙе ине, ... Һеҙ 'Өс бер' тип әйтмәгеҙ. ... Алла — берҙән-бер Алла. ... Ул улы булыу өсөн бик бөйөк. ..."
Ҡарағыҙ: Яхъя 3:16-17 «Алла донъяны шундай яратты: ул үҙенең берҙән-бер Улын бирҙе, кем уға ышанһа, юҡҡа сыҡмаһын, ә мәңгелек тормошҡа эйә булһын. Алла Улын донъяны хөкөм итергә ебәрмәне; ә донъя уның аша ҡотҡарылһын өсөн ебәрҙе».
|
уның улы юҡ | уның берҙән-бер улы бар. |
Ишая 9:6-7a "Сөнки беҙгә сабый тыуҙы, беҙгә ул бирелде:
һәм хакимлыҡ уның иңендә буласаҡ: һәм уның исеме аталды
Ғәжәп, Кәңәшсе, Көслө Хоҙай, Мәңгелек Атай, Тыныслыҡ Князе. Уның хакимлығы һәм тыныслығының үҫеше Давид тәхетендә һәм уның патшалығында сикһеҙ буласаҡ, уны тәртипкә килтереп, хөкөм һәм ғәҙеллек менән нығытасаҡ, бөгөндән башлап мәңгегә тиклем.
|
һаман да көтәләр, Аллаһының улы — Мессия әле килмәгән тип ышанып |
Назарет Иисусын берҙән-бер ысын Мессия тип һанайҙар |
«Алланың улы юҡ» тип ышана, әммә Иисусты Мөхәммәттан түбән торған күп кенә пәйғәмбәрҙәрҙең береһе тип һанайҙар |
Бында билдәле бер үҫеш күҙәтелә; (дәғүә ителгәнсә) һуңғараҡ килгән асыштар; дөрөҫлөктәрҙе дөрөҫлөктәр өҫтөнә төҙөү (тип дәғүә ителә). Мөселмандар ҡайһы саҡта йәһүдтәрҙе һәм христиандарҙы «Китап халыҡтары» тип атай. Был христиандарҙың һәм йәһүдтәрҙең ҡайһы бер дөрөҫлөктәрҙе тотоуын аңлата, әммә Ҡөрьән Библия тәғлимәттәренән өҫтөнөрәк тип һанала. Был турала күп нәмә һөйләшергә мөмкин, әммә был мәҡәләнең төп маҡсаты — Ҡөрьәндәге Алланың Библиялағы Хоҙайҙан бөтөнләй икенсе, көслө рухи зат икәнен күрһәтеү. Алла кешеләрҙең йөрәгендә һәм аңында Йәһвәне алмаштырырға тырыша.
|
«Аллаһ Акбар» (Allahu Akbar) һүҙҙәренең мәғәнәһе ысынлап та «Хоҙай бөйөк» түгел. Был — маҡсатлы рәүештә ялған тәржемә итеү. Әрәб һүҙҙәре ысынлап та «Аллаһ бөйөкөрәк» тип әйтә. Шулай тип тәржемә ителә. Әммә был дөрөҫ түгел. Иса Акбар! (Ғәрәп телендә «Алла ҙур» тип әйтергә теләһәгеҙ, «Әл-Хәлек Кабир» тип әйтергә кәрәк.) «Әл-Хәлек» (Әл-Халлаҡ, Әл-Халиҡ, الخالق) — ғәрәп телендә галәмде барлыҡҡа килтергән Яратыусы-Алла тураһындағы дөйөм һүҙ. Һәм «kabir» тигән һүҙҙең мәғәнәһе — «зур», ә «akbar» тигән һүҙҙең мәғәнәһе — «зурыраҡ».Шулай итеп, Изге Ҡөрьән Алланы (Аллаһ) — Әл-Хәлек тип атай; ә Изге Библия Йәһвәне (Яһве, Элоһим) — Әл-Хәлек, Яратыусы Хоҙай тип атай.
Быларҙы уҡып ултырған шикләүселәр, моғайын, быларҙың барыһы ла бәхәҫте бәләкәй деталдәргә бүлеү генә, ә рухи донъя бөтөнләй «уйҙырылған» тип иҫәпләйәсәк. Эх, эх, һарыҡтарҙы нисек тә еңел алдап була икән, уф. Улар беҙҙең кеше булараҡ йәшәгән бер нисә үлсәмдән башҡа бер нәмә лә юҡ тип уйлай. Әммә беҙ беләбеҙ: заманса математика һәм фән күп үлсәмдәрҙең барлығын иҫбатланы. Башыңды ҡомға тығып, страус кеүек булма. Беҙҙе уратып алған, күбеһенсә буш атомдар тирәһендә башҡа үлсәмдәрҙә әллә күпме нәмә бар. Шуға күрә логик фекерләгеҙ. Беҙ күргән бәләкәй генә нәмә — «барыһы ла шул» түгел — уян! Ысынлап та рухи яҡ беҙҙең түбән матерьял/физик өлөштәребеҙҙән һәм был ҙур галәмдән күпкә мөһимерәк. Был тормош — рухтар өсөн һуғыш. Был хаҡта иғтибар итмәү һиңә ярҙам итмәй. Берәү яҡ һайламайым тип ҡарар итһә лә, ул һаман да һуғыш зонаһында ҡала, һәм Иисус Христосты шәхси Ҡотҡарыусыһы итеп ҡабул итмәү (Ул — юл, Хәҡиҡәт һәм Тормош) һине (асылыңды, кармаңды, йәғни рухыңды) был тормоштан һуң Йәһәннәмгә ебәрә. (Скептиктарҙың шул тиклем «аҡыллы» булыуына нимә тиһең инде.)
Дини һуғыштар тарихтағы иң насар һуғыштарҙың береһе!
Был дөрөҫ. Ышаныуҙар ғәмәлдәргә килтерә. Шулай итеп, һорау: кешелек тарихында иң яман, иң ҡан ҡойған дини һуғыштар ҡасан булды!?Инквизиция ваҡытында христиандарҙың еврейҙарҙы ҡыйратыуы һәм үлтереүеме, әллә бер нисә крест походының береһендәме, әллә жихад ваҡытындамы? Ысынында иң яуыз, азаплы, иң күп кеше үлтереүсе дини һуғыштар — 20-се быуатта булған. Эйе, атеистар властьҡа килгәндә. Уларҙың «изге китабы» ла, тышҡы ҡағиҙәләре лә юҡ. Марксист-коммунист-фашист режимдары Хоҙайҙың көсөн бөтөнләй инҡар итеп, сит ил ғәскәрҙәренә һөжүм иткән, ә һуңынан кире боролоп, үҙ халҡын массакүләм ҡырып үлтергән. Сталин, Мао, Гитлер, Пол Пот һәм башҡа Аллаһтан ҡурҡмаған кешеләр кешелектең асыл ҡиммәтен инҡар итеүҙә боронғо тарихтағы теләһә ниндәй дини тиранынан да насараҡ булды. Шуға күрә атеизм һәм уның рухи донъяларҙы инҡар итеүе бөгөнгө көнгә тиклем барлыҡҡа килгән иң ҡанһыҙ дин булып тора. Ышаныуҙар ғәмәлдәргә килтерә, ә атеистар аҡылһыҙса был тормоштан һуң яуап бирерлек Аллаһ юҡ тип уйлай. Атеистар XX быуатта ун миллионлаған кешене массакүләм ҡырып үтте. (Шулай итеп, скептиктарҙың «хөрмәтле» булыуы хаҡындағы һүҙҙәр ҙә юҡҡа сыҡты.)
Мөселмандар үҙҙәрен «Тыныслыҡ йорто» тип атай, ә Жихад (иманһыҙҙарға ҡаршы изге һуғыш, йәғни христиандарға һәм яһүдтәргә) аша һөжүм иткән кешеләрҙе «Һуғыш йорто» тип атайҙар. Ғиҙәләр пәйғәмбәр Мөхәммәт (570–632 йылдар) ғүмерендә башланды. Ул VII быуатта үҙенең дини «Тыныслыҡ йорто»н башлап, 40-тан ашыу дини-хәрби һөжүмдәр ойошторҙо. Дүрт быуат үткәс.... эһем, джихад һөжүмдәренең дүрт быуаттан ашыу ваҡыты үтеүенән һуң — христиан крест походы башланды; тәүгеһе 1095 йылда папаның сығышынан һуң.
Ҡөрьән тәғлимәттәре Библия тәғлимәттәренән айырыуса ныҡ айырыла. Иисус ғәфү итеүҙе һәм мөхәббәтте өйрәтте һәм ғәмәлдә күрһәтте. Мөхәммәт — юҡ. Алла — Яһве (Иегова; Элохим), йәғни Библиялағы Хоҙайҙан бөтөнләй икенсе Хоҙай.
Христиандар йыш ҡына Иң Изге Доғаның аҙағындағы ике Библия аятын иғтибарҙан ситкә ҡалдыра:
Маттай 6:13б-15 "...ләкин яманлыҡтан ҡотҡар; сөнки батшалыҡ, көс һәм дан мәңге һинеке. Әмин. Сөнки әгәр һеҙ кешеләрҙең ғәйептәрен ғәфү итһәгеҙ, күктәге Атағыҙ ҙа һеҙҙе ғәфү итәсәк; әгәр кешеләрҙең ғәйептәрен ғәфү итмәһәгеҙ, Атағыҙ ҙа һеҙҙең ғәйептәрегеҙҙе ғәфү итмәясаҡ."
Ғәфү итеү мөхәббәттән тыуа. Библия иғлан итә: 1 Инйоан 4:7-8 «Ҡәҙерле дуҫтарым, бер-беребеҙҙе яратайыҡ; сөнки мөхәббәт — Хоҙайҙан, һәм мөхәббәт иткән һәр кем Хоҙайҙан тыуған һәм Хоҙайҙы белә. Мөхәббәт итмәгән кеше Хоҙайҙы белмәй; сөнки Хоҙай — мөхәббәт».Библия асыҡ итеп өйрәтә: «Хоҙай — мөхәббәт». Шулай уҡ ҡарағыҙ: 1 Коринфлыларға, 13-се бүлек.
Бөтөн Ҡөрьәндә Алланың мөхәббәт икәнлеген йәки шуға оҡшаған бер нәмәне дә дәғүә иткән тиңдәш аяттар юҡ. Ҡөрьәндә гарәп һүҙе «мөхәббәт» бик һирәк ҡулланыла, ғәҙәттә контекстта «Алла был нәмәне ярата» йәки «Алла шуны ярата» тип әйтелә. Аллаға буйһоноу (ихтыярлы булһынмы, булмаһынмы) — Ҡөрьәндең төп темаһы.
Элохим (Йәһвә, Яһве) менән Алланың төп айырмалығының береһе — дөрөҫлөк. Библия асыҡ итеп әйтә: Библиялағы Хоҙай ялған һөйләй алмай. Иисус үҙен Хоҙайҙың Улы тип танытты һәм Уның Ҡояшҡа барыу өсөн берҙән-бер юл булыуын белдерҙе. Йохан 14:6 : «Иисус уға әйтте: Мин — юл, дөрөҫлөк һәм тормош; миндән башҡа берәү ҙә Атайға барып етмәй». Кем дә булһа Атаға Мәсих аша ғына барып етә ала. Иисус шулай уҡ әйткән: Инйон 8:32 «Һеҙ хаклыҡты белерһегеҙ, һәм хаклыҡ һеҙҙе азат итәр».
Әммә Ҡөрьән Алланың алдашыуҙы яратыуын өйрәтә. Туҡта, был Библиялағы Хоҙай менән Ҡөрьәндәге Хоҙайҙы кешеләрҙең рухтарын яулауҙа ҡаршы яҡтар итеп күрһәтмәйме? Ғәрәп телендәге "makr" (مكر - алдаҡсы йәки интрига төҙөүсе) тигән һүҙ ғәҙәттә Алла тураһында әйтелә. Уны иң яҡшы "makr" тип атайҙар. Сүрә 3:54 : "Улар интрига төҙөнө, әммә Алла ла (интрига төҙөнө), һәм Алла [Аллаһ] — иң яҡшы интрига төҙөүсе." 4-сүра 157-се аят Исаның ысынлап та крестҡа эленеүен кире ҡаға, ә был тағы бер алдау тип иҫәпләй, шунан һуң Алланың бөтәһенә көслө һәм иң зирәк булыуын дәлилләй.
Фундаменталист мөселман. Фундаменталист христиан. Улар бөтөнләй кире ҡарашлы, эйеме? Беренсеһе Мөхәммәт ҡуйған тәғлимәттәрҙе һәм юлды ныҡ тота, ул инҡарсыларға ҡаршы дини-хәрби һөжүмдәрҙе өндәгән. Икенсеһе Мәсихтең ғәфү итеү һәм мөхәббәт тураһындағы тәғлимәтен һәм үрнәген тотоуға ынтыла, хатта башҡаларҙың гонаһтары өсөн үҙен Крестҡа эләктереүгә лә әҙер. Ҡапыл скептиктар теләсә ниндәй дини фундаменталистты ниндәйҙер хәүеф тип һанай һәм уларҙың барыһы ла бер-береһенә оҡшаш, тип уйлай. Киреһенсә. Фундаменталист мөселман Ҡөрьән тәғлимәттәренә нигеҙләнгән вәғәздәр тыңлай. Фундаменталист христиан Библия тәғлимәттәренә нигеҙләнгән вәғәздәр тыңлай. Хоҙай — мөхәббәтме? — йә — бөтә кешеләр буйһонорға тейешме?
― Христианлыҡты Хоҙай үҙ Улын һинең өсөн биргән дин тип ҡыҫҡаса тасуирлайҙар.
― Исламды һин Хоҙай өсөн улын бирә торған дин тип ҡыҫҡаса тасуирлайҙар.
XX быуат ислам өсөн айырым осраҡ булды. Джихадтар — алдау, ҡурҡытыу, асыҡ һөжүмдәр, террор һәм хәйләкәрлек кеүек ысулдар — Мөхәммәт пәйғәмбәрҙең үҙ көндәренән башлап исламдә ғәҙәти күренеш булып килде. Был ваҡытлыса донъяуи хакимлыҡ (Европаның ҙур державалары, һуңынан Салҡын һуғыш донъяны бүлеү осоро) арауығы хәҙер тамамлана. Шикләнеүселәрҙең (рухи яҡтан белемһеҙ һәм йәшеренгән кешеләрҙең) заманы үтте. Бөгөн, мәҫәлән, Англияла ла мөселман һаны тиҙ арта. Ҡайһы бер мөселмандар христиандарҙың нимә әйткәнен күҙәтеү өсөн тыныс ҡына сиркәү йыйылыштарына йөрөй. Шуға күрә күп сиркәүҙәр михрабтан ҡайһы бер һүҙҙәрҙе әйтмәҫкә ҡурҡытыу аҫтында. Хәҙер Бөйөк Британияла мөселман булмағандар өсөн «кермәҫкә тыйылған райондар» бар. Шулай итеп, бәлки, ниһайәт, граждандар һуғышы сығасаҡ йәки Англия мигранттарға һәм уларҙың шариғат закондарына буйһонасаҡ. Тарихи яҡтан ҡарағанда, ислам башҡа диндәрҙе һәм ышаныуҙарҙы түҙмәй. Әгәр йәмғиәт түҙмәүсәнлеккә түҙемле булһа, ул тиҙҙән нимәгә әйләнә?
Коммунистар элек «маҡсат сараларҙы аҡлай» тип дәлилләй ине. Ләкин был дөрөҫ түгел. 20-се быуат марксистик коммунизмы бөтөн донъя буйынса ҡан ҡойған фажиғә булды. Ысынлап та, ахырҙы алымдар барлыҡҡа килтерә; йәғни ни ултырһаң, шуны урырһың, Галаттарға 6:7. Хаҡлыҡты сәсеү иреккә, алдауҙы сәсеү ҡоллоҡҡа килтерә. Алдау сәскән кешеләр үҙҙәре иң ныҡ алданғандар буласаҡ. Нимә сәскәнһегеҙ, шуны урығыҙ.
Христиан крест похоттары — библияға ҡаршы, ваҡытлыса реакция һәм күп яҡтан Иисус тәғлимәтенә ҡаршы булған бер истисна ине. Әммә мөселман джихадтарының (изге һуғыштар) оҙайлы рәттәге серияһы һәр ваҡыт Ҡөрьән тәғлимәттәренә тулыһынса тап килде. Аллаға иман килтергәндәрҙе килтерегеҙ, башҡаларҙы буйһондороғоҙ. Улар Аллаға буйһонорға тейеш.
Мөселман илендәге күп христиан Библия тәржемәләрендә Библиялағы Хоҙайҙы «Алла» тип атайҙар — был ҙур фажиғә. Был йәш иманлыларҙа буталыш тыуҙыра. Ике бөтөнләй төрлө Хоҙайҙы бер үк исем менән атағанда, Хоҙайҙың беҙҙән нимә көткәнен нисек белергә? Библияның оригинал иврит һәм грек телдәрендә «Алла» исеме бер ҙә телгә алынмай. Ул бөтөнләй икенсе рухи зат.
"Берҙән-бер Хәқиҡи Хоҙай" Ҡеүәтле, интригалар, схемалар; һәм кеше буйһоноуы (ихтыярлы булһынмы, булмаһынмы), һәм уның улы юҡ. |
"Берҙән-бер Ысын Хоҙай" Көслө, мөхәббәт, ғәфү; һәм уныҡабул итеү йәки кире ҡағыу — һеҙҙең һайлау, һәм ул беҙгә үҙенең берҙән-бер улын бирҙе. |
Элоһим — бик көслө рухи зат.
Алла ла көслө (ләкин башҡаса) рухи зат.
Алланың Ҡөрьәне урынына тәҡдим ителә. Мөселмандар «Аллаһ Акбар» тип дәлилләй (йәғни уларҙың Аллаһы бөйөк йәки иң бөйөк).
Элохимдың Библияһы, кешелек тарихының уртаса 2000 йылы эсендә 40 айырым автор тарафынан яҙылған, ваҡыт һынауынан үтеп, фән, фәлсәфә, дөрөҫ тарих китабы һәм, иң мөһиме, рухи юл күрһәтеүсе китап булып ҡала.
|
|
|