|
Тирә-яҡтағы иң тиҙ клюв
|
All by Design,
Dr. Jonathan C. O'Quinn
|
|
|
Колоколсыҡтарҙың активлығы бик юғары, уларға күп үҫемлек нектары ғына түгел, бәләкәй бөжәктәрҙән, мәҫәлән, емеш осҡостарынан протеин һәм башҡа туҡлыҡлы матдәләр ҙә кәрәк; көнөнә яҡынса 300 осҡоҫ ашата. Әммә бында күренгән төп проблема — колоколсыҡтың оҙон, энә һымаҡ муйығы, ул, әлбиттә, сәскәләр өсөн яраҡлашҡан.
Күптәр белмәй: колибри клювы был бәләкәй бөжәктәрҙе тотоу өсөн дә камил яраҡлашҡан. Башҡа бөжәк менән туҡланған ҡоштарҙың күбеһендә клюв төбөндә хрящтан торған шарнир булһа, колибри клювы бөтөнләй ҡаты һөйәккә эйә. Әммә аҫҡы клюв һөйәге ғәжәпләнерлек дәрәжәлә нәҙек һәм эластик. |
Колинка емеш осҡосоһын эләктереү өсөн ауыҙын асҡанда, аҫҡы клювына йөкләнгән мускул көсө уны яҡынса 25 градусҡа бөгә һәм өҫтөндәге өҫтөңкө майҙанды арттырыу өсөн аҫҡы клювты нигеҙендә киңәйтә. Шулай итеп, аҫҡы клюв һөйәгендә йыйылған эластик энергия тиҙ арала кәрәкле кимәлгә етә, һәм шул мәлдә ул секундтың йөҙөнән дә кәм өлөшө эсендә кинәт ябыла, был колибриға мускул көсө менән генә ирешеү мөмкин булмаған тиҙлек. Был юғары тиҙлек колибриға был бәләкәй бөжәктәрҙе тотоуға ярҙам итә.
Табиғатта һәр ерҙә күренгәнсә, колибри клювының формасы үҙ функцияһына камил яраҡлаша. Был клюв тәү көндән үк хатаһыҙ эшләргә тейеш булыуы уның осраҡлы һәм этаплап барлыҡҡа килеүен инҡар итә. Был уйлы, аҡыллы дизайн Алланың барлығын асыҡ дәлилләй.
Bibliography
Smith, M., G. Yanega, and A. Ruina. 2011. Elastic instability model of
rapid beak closure in hummingbirds. J. Theoretical Biol. 282:41–51.
Figure caption:
Broad-tailed Hummingbird (Selasphorus platycercus)
National Park Service Photo, www.nps.gov, courtesy of Paula Hamilton.
Тирә-яҡтағы иң тиҙ клюв
(Originally published in "Creation Matters" as: Fastest Beak Around)
<https://www.creationism.org/bashkir/CrsCmFastestBeak_ba.htm>
