|
| Библия Хоҙайҙың бөтә тере йән эйәләрен төрҙәре буйынса барлыҡҡа килтергәнен өйрәтә. Беҙ ышаныслы рәүештә фаразлай алабыҙ: Хоҙай тере йән эйәләренә йәшәү өсөн кәрәкле бөтә һәләттәрҙе һәм мөмкинлектәрҙе биргән. Әйҙәгеҙ, ошоны иҫтә тотоп ҡара айыуҙы ҡарайыҡ.
Ғәҙәттәге ҡышҡы йоҡо миҙгелендә ҡара аюҙа күп физиологик процесстар киҫкен кәмей; ул был ваҡытта ашау-эсеү менән шөғөлләнмәй, ә энергияның төп сығанағы итеп майҙы файҙалана. Ҡышҡы йоҡо ваҡытында мускул активлығы кәмеүе һәм оҙайлы аслыҡ ауыр мускул атрофияһына һәм көс юғалтыуға килтерергә тейеш. Ғәжәпкә ҡарамаҫтан, ҡыш йоҡоһо ваҡытында айыуҙың майһыҙ тән массаһында әһәмиәтле кәмеү күҙәтелмәй, имезгән ҡатын-айыуҙарҙан башҡа, уларҙа мускул протеины 4–10% тирәһе кәмей. |
![]() |
Молекуляр кимәлдә һөйәк мускулдарында һәм бауыр туҡымаларында протеин синтезы өсөн ҡулланылған ферменттарҙы кодлаған бер нисә махсус гендың гибернация ваҡытында бик юғары дәрәжәлә экспрессияланыуы асыҡланған. Шул уҡ ваҡытта протеин тарҡатыуҙы стимуллаштырған ҡайһы бер гендарҙың экспрессияһы кәмей, ә тоташтырғыс туҡымаларҙағы I типтағы коллагендың тарҡатыуы протеин синтезы өсөн кәрәкле аминокислоталар менән тәьмин итә. Был ҡара аюҙарға ҡыш йоҡоһо ваҡытында оҙайлы хәрәкәтһеҙлек һәм аслыҡ шарттарында мускул атрофияһын кәметергә мөмкинлек бирә, һәм яҙғы уяныуҙа улар көслө һәм сау-сәләмәт булып, ғәҙәти тормоштарына кире ҡайтырға әҙер була.
Ябай һәм ғәжәп факт шунда: был процесс ҡара айыуҙарҙың уны уйларға ла кәрәкмәйенсә, автоматик рәүештә үтә. Логик яҡтан ҡарағанда, шундай ҡатмарлы, камил һәм үҙ-үҙе менән көйләнгән биологик система этаплап йәки осраҡлы рәүештә барлыҡҡа килгән була алмай.
Bibliography
Fedorov, V.B., A.V. Goropashnaya, et al. 2009.
Elevated expression of protein biosynthesis genes in liver and muscle of hibernating black
bears (Ursus americanus). Physiol. Genomics 37:108–18.
Figure caption:
Black bear. Photo (WO1927-28) by Mike Bender.
Courtesy of U.S. Fish and Wildlife Service.
|
|
|