Кереш: Түбәндә йыйынтыҡланған 7 ғәжәп — 1980-се йылдарҙағы вулкан сығыуҙары һөҙөмтәһендә барлыҡҡа килгән ете геологик күренеш, улар MSH Яратылыш мәғлүмәт үҙәгендә күрһәтелә.  Улар тиҙ барлыҡҡа килгәнлектән, ошондай төҙөлөштәргә оҙон ғүмерҙәр тәғәйенләгән эволюция фекерен кире ҡаға. Беҙ уларҙы «ғәжәптәр» тип атайбыҙ, сөнки улар ҙур ихтирам һәм һоҡланыу тойғолары уята. Ысынлап та, беҙ ышанабыҙ: был ғәжәптәр — кешегә донъяны ул нисек тиҙ барлыҡҡа килтергәнен иҫкә төшөрөү өсөн Хоҙайҙан ебәрелгән хәбәр.

Вулкан атналығы, 1980 йылдың 18 майы

1. Тау туғыҙ сәғәт эсендә танымаҫлыҡ хәлгә килтерелде. MSH Каскад тауҙарының иң матур иң бейек нөктәһе тип танылды. Ҡорама формаһында, ҡар менән ҡапланған, ул ҡалың урманлы тирән ярҙар өҫтөндә бейекләнеп торҙо, төньяҡ яғында кристаллдай таҙа күл урынлашҡан.   1980 йылдың мартында магма тау эсенә күтәрелә башлап, уны эсенән бүлде. 18 майҙа иртәнге 8:32-лә булған көслө ер тетрәү төньяҡ битләүҙе аҫтағы үҙәндәргә йығылдырып, эсендәге баҫымды ян-яҡҡа, төньяҡҡа табан йәйелгән фан һымаҡ шартлау менән бушатты. Был тәүге һигеҙ минутлыҡ шартлау 600 квадрат километр урманы юҡ итте.

Тау кискегә тиклем шартлауын дауам итте, 20 000 Хиросима класслы атом бомбаларының көсөн сарф итте. Шул туғыҙ сәғәт эсендә тауҙың өҫкө дүртенсе өлөшө һәм уның бөтөн үҙәге юҡҡа сыҡты, ҙур, асыҡ, подкова формаһындағы кратер ҡалдырҙы.  Терең ярҙар тулды, күл төбөнә 75 метр ҡатлам матдә тупланды, ә тауҙың төньяҡ һәм төньяҡ-көнбайыш битләүҙәренән ағып төшкән йылға уртаса 45 метр ҡатлам аҫтында күмелде. Тик туғыҙ сәғәт эсендә был төбәк ҡурҡыныс, тормошһыҙ ай пейзажына әйләнде.

150 йыл буйы геологик эволюция катастрофик ваҡиғаларҙың ролен кәметте.  Әммә был бәләкәй вулкандың туғыҙ сәғәтлек атылышынан барлыҡҡа килгән ҙур геологик үҙгәреш миллион йылдар буйы әкренләп барлыҡҡа килергә тейеш ине.

2. Каньондар биш ай эсендә барлыҡҡа килде. Атылыштан һуңғы биш ай эсендә ике каньон балсыҡ һәм пирокластик ағымдар һөҙөмтәһендә барлыҡҡа килде, был 1,5 x 2,0 миль үлсәмле кратер өсөн һыу сығыу юлдарын булдырҙы.  Төп ағым — Степ Каньон — 200 метрға тиклем тәрән. Уның көнсығышында Лоовит Каньон урынлашҡан. Ике каньон да 30 метр ҡаты таш аша үтә. Һәр каньон аша бәләкәй йылғалар аға. Типик эволюцион аңлатма буйынса, бәләкәй йылға оҙон ғүмер эсендә әкренләп каньон барлыҡҡа килтерә.  Был осраҡта беҙ беләбеҙ: каньондар тиҙ барлыҡҡа килгән; шунан һуң улар аша йылға ағып үтә башлаған. Уҡыу китаптары донъяның иң күркәм каньоны — Гранд-Каньон — йылға эрозияһы һөҙөмтәһендә йөҙ миллион йыл эсендә барлыҡҡа килгән тип яҙа. Хәҙерге ваҡытта геологик эрозия буйынса белгестәр уның MSH-тағы был каньондар кеүек үк тиҙ барлыҡҡа килгәненә ышана.
 

-

3. Бэдлендс биш көн эсендә барлыҡҡа килгән. Бэдлендс рельефы Көньяҡ-Көнбайышта һәм Көньяҡ Дакота штатында осрай. Ул таш структуралары булған урындарҙа йомшаҡ материалдар эрозияланғандан һуң барлыҡҡа килә, һөҙөмтәлә ҡыйратылған, әммә күркәм пейзаж барлыҡҡа килә. Бындай ер формаларының стандарт аңлатмаһы буйынса, быуаттар буйы һыу йомшаҡ материалдарҙы йыуып алып киткән, һөҙөмтәлә айырым торған бейек таш формалары ҡалған.

MSH-та ҙур ер һелкенеүе үҙе менән ҙур күләмдә боҙ һәм ҡар йөкмәтеп, уларҙы төньяҡтағы тирән үҙәнгә күмгән. Көндөҙ буйы 290°С-лыҡ күлдәк 10 метр ҡатлам булып ултырған, ул тиҙ арала шул боҙҙо эретеп, уны тиҙ арала парға әйләндергән. Был — көндөҙ тауҙа шартлауҙар тыуҙырған шул уҡ энергия процессы.  Һыу парға әйләнгәндә 1700 тапҡырға киңәйә. Был шунда уҡ булһа, ул шартлау тип атала. Ниһайәт, шундай шартлауҙар һөҙөмтәһендә бөтә һыу ҙа тулыһынса ҡулланылды.

Ҡырҙағы боҙ һәм ҡарҙы ҡаплаған ҡыҙыл эҫе күлдәк уларҙы эретеп, парға әйләндереп, «пар шартлау ямалары» тип аталған (40 метрға тиклем тәрән) ямалар барлыҡҡа килтерҙе.  Уларҙың яҡтары яҡынса тигеҙ ине, әммә тартылыу көсө уларҙы ҡыйратып, "рылл һәм гүлл" эффекты барлыҡҡа килтерҙе, был – бадленд топографияһының бер үҙенсәлеге. (Рыллдар – бәләкәй гүллдәр). АКШ-тағы ҙур бадленд формациялары ла катастрофик көстәр һәм ҡайһы берҙәре вулкан эшмәкәрлеге һөҙөмтәһендә барлыҡҡа килгән булыуы мөмкин.

4. Өс сәғәт эсендә ҡатламлы страта барлыҡҡа килде. 1980 йылдың 12 июнендә өсөнсө шартлатып сығыу 8 метр ҡатлам барлыҡҡа килтереп, геологтарҙы һоҡландырҙы. Ҡатламдарҙы барлыҡҡа килтереү өсөн ғәҙәттә оҙон ваҡыт талап ителә тип иҫәпләнә; әммә 100-ҙән ашыу ҡатлам күбеһенсә төндәге 9-ҙан 12-гә тиклемге сәғәттәрҙә тупланды.  Тауҙың өҫтөнән 9 миль бейеклеккә тиҙ арала күтәрелгән пламя тулҡындан-тулҡын пирокластик ағымдар кратерҙан сығып, төньяҡ битләүҙән аҫҡа ташланды, һәр береһе аҫтағы үҙәнде яңы ҡатлам менән ҡапланы. Ҡалыны бер дюймдан бер ярдтан ашыуға тиклем булған был ҡатламдарҙың һәр береһе бер нисә секундтан бер нисә минутҡа тиклем барлыҡҡа килде.

Геолог Стивен Остин был пирокластик ағымдарҙы майда вулканик ҡалдыҡтарҙан торған, ергә ябышып, сыуланған, турбулентлы шламдар тип тасуирлаған. Улар тау битләүенән дауыл тиҙлегендә хәрәкәтләнеп, 540 °C температуралы ҡатламдар ҡалдырған. Һәр ҡатламдың берҙәйләштерелгән һәм тулыһынса буталған булыуын көтөр ине.  Ғәжәпкә ҡаршы, ҡыҙған көмөш һәм пумица ҡатнашмаһынан торған был юғары тиҙлектәге ағымдар төгәл билдәләнгән ҡатламдарға бүленеп, улар ҙур һәм бәләкәй кисәксәләрҙән тора. Был үҙенсәлектәр лабораторияның осаҡ ҡатламланыу резервуарҙарында күрһәтелгән ағымдарҙы көйләүсе закондарға ярашлы.

Ҡарайҡан Гранд-Каньондың Тейпит ҡомташтарында ла шундай уҡ нәҙек ҡатламланыу күҙәтелә. Ғәҙәттәге фекер буйынса, улар оҙайлы йылдар буйы әкрен һәм даими осаҡланыу һөҙөмтәһендә барлыҡҡа килгән.  MSH ҡатламдарын барлыҡҡа килтергән газ менән тултырылған шламдар ҙа, Tapeats ҡатламдарын барлыҡҡа килтергән һыу менән тултырылған шламдар ҙа бер үк физика закондарына буйһона. Вулкан был формацияларҙың тиҙ барлыҡҡа килеүен күрһәтте. Глобаль һыу баҫыуы ҡыҫҡа ваҡыт эсендә Tapeats ҡатламдарын барлыҡҡа килтергән булыр ине.

5. 9 сәғәт эсендә барлыҡҡа килгән йылға системаһы. 18 майҙағы ер һөрөлөүе Spirit Lake-ҡа барған йылғаны һәм юлды уртаса 45 метрға күмеп ҡуйҙы. Ул шулай уҡ Upper Toutle йылғаһының 60 квадрат километр майҙанындағы башҡа йылғаларҙы ла күмеп, йылға аңғарының ауыҙын томаланы. Егерме ике ай буйы Тын океанға һыу сығарыу өсөн бер ниндәй ҙә билдәле юл булманы.

Шунан һуң, 1982 йылдың 19 мартында, вулҡан сығыуы ҡыш буйы кратерҙа йыйылған ҙур ҡар ҡатламын эретте. Һыу тау битләүҙәрендәге йомшаҡ материал менән ҡатнашып, ҙур батҡаҡ ағымын барлыҡҡа килтерҙе. Туғыҙ сәғәт эсендә, бер кем дә күҙәтмәгәндә, был батҡаҡ ағымы үҙәндең күп өлөшөндә берҙәм һыу ағымдары системаһын уйып яһап, Тымыҡ океанға сығыу юлын яңынан асты.  Был ағымдар 30 метр тирәнлектәге иң аҙынан өс каньонды үҙ эсенә алған. Уларҙың береһен «Туулттың Кесе Гранд-Каньоны» тип йөрөткәндәр, сөнки ул Гранд-Каньондың 1/40 үлсәмендәге модель.

Күп һыу (йәки батҡаҡ) аҙ һыуға (йәки батҡаҡҡа) мәңгелеккә талап ителгән эште тиҙ арала башҡара.

Эволюцион геологтар Көнсығыш Вашингтондағы 40 000 квадрат километрлыҡ Каналлы Ҡоро ерҙәрҙең барлыҡҡа килеүенә оҙайлы ваҡыт арауыҡтарын билдәләне. 70-се йылдарҙа улар ниһайәт, Гранд-Кулиҙы ла үҙ эсенә алған был ҙур геологик төҙөлөшө күбеһенсә ике көн эсендә катастрофик ваҡиға һөҙөмтәһендә барлыҡҡа килгәнен таныны. Катастрофик ваҡиғалар ер өҫтөндәге ҙур эрозиялы формацияларҙы иң яҡшы аңлата.  Яҡынса 300 халыҡ төркөмөнөң тарихы был эшкә яраҡлы ваҡиға — Бөтә донъя һыу баҫыуын — тасуирлай.

6. Батып барған ағастар ун йыл эсендә күп йыллыҡ урмандарға оҡшай. Төп шартлау көнөндә миллион ағас Спирит күленә ағып төшкән. Йылдар үтеү менән, улар бер-бер артлы һыуға туйып, төпкә бата.  Ҡаты тамыр ағасы бөгөн дә ағастарҙың 10%-ын тәшкил итә. Был ағастар төҙөк хәлдә төпкә бата, һәм тамырҙары күлгә даими һалып торған ҡатламдар менән тиҙ арала ҡаплана. Улар шунда үҫеп, шунда уҡ үлгән кеүек күренә — оҙайлы ваҡыт эсендә бер урмандан икенсеһенең өҫтөнә йыйылған һымаҡ.

Бындай формациялар башҡа урындарҙа ла осрай, шул иҫәптән Йеллоустоун милли паркындағы Специмен-Риджта.  Унда геологтар һыртының 27 төрлө ҡатламында "тамырланған" урмандарҙы табып, уларҙың 27 бер-бер артлы урмандарҙы күҙәтә тип һығымта яһаны. Специмен-Риджтағы аңлатма яҙыу уларҙың хатаһын күрһәтте. Унда былай тип яҙылған: "Тауҙы тәшкил иткән вулканик таштар эсендә 50 миллион йыл элек үҫкән егерме ете айырым фоссил урман ҡатламы күмелгән."

Бөгөн хаклыҡ асыҡланды, һәм билдә юҡ. Ғалимдар Spirit Lake күренеше Specimen Ridge-ты аңлата икәнен аңланы. Ағастар күл өҫтөндә йөзөп, һыуға туйып, ваҡыт үтеү менән төпкә батты, бер-беренең өҫтөнә үҫкән күп кенә урмандар һымаҡ күренеш барлыҡҡа килтерҙе.  50 миллион йыллыҡ формация бер нисә йыл эсендә барлыҡҡа килеүе мөмкин, өҫтәүенә ағастарҙың ташҡа әйләнеүе өсөн кәрәкле ваҡыт (100–1000 йыл) та өҫтәлә.

7. Көмөр барлыҡҡа килеүҙе тиҙерәк аңлатыу өсөн яңы модель. Доктор Стивен Остин Пенсильвания штаты университетында (Penn State University) докторлыҡ диссертацияһын Кентукки штатындағы көмөр ятҡылығын өйрәнеүгә нигеҙләнеп, көмөр барлыҡҡа килеүҙең яңы моделе тураһында яҙҙы.  Геологтар 100 йылдан ашыу ваҡыт болот батҡағы моделен күмер барлыҡҡа килеүен аңлатыу өсөн ҡулланһа ла, Остин был аңлатма яраҡһыҙ, тип дәлилләне, сөнки күмер ҡабыҡ кеүек ҡыртышлы, ә болот батҡағы кеүек нәҙек ҡыртышлы түгел. Болот батҡағы тамыр материалдарын үҙ эсенә ала; күмерҙә улар юҡ. Болот батҡағы тупраҡ ҡатламы өҫтөндә ята; күмер күп осраҡта таш ҡатламы өҫтөндә ята.  Бер ниндәй батҡаҡ торфаһы ла өлөшләтә күмергә әйләнгән килеш табылманы.

Остин йөзөп торған маттар моделен тәҡдим итте — һыу һәләкәте миллионлаған акр урмандарҙы йырып алып, уларҙы маттарға әйләндергән. Был маттар Кентукки өҫтөндәге океанда йөзөп, бер-беренә бәрелеп, ҡабыҡтарын аҫҡа төшөргән. Артабанғы вулкан активлығы йылылыҡ һәм баҫым тәьмин иткән, лабораторияларҙа күмер етештереү өсөн ҡулланылған һуңғы ингредиенттар.  Нәтижәлә Кентуккиҙа бай көмөр ҡатламдары барлыҡҡа килде, ә Остин фән докторы (Ph.D.) дәрәжәһен алды.

Ун ай үткәс кенә Маунт-Сент-Хеленс вулканы шартланы, ул миллион самаһы ағас боҙон да индереп, ҙур күләмдәге үҫемлектәрҙе Спирит-күленә ташланы. Доктор Остин күлдәге ағас боҙондарының ҡабығынан айырылып торғанын тапты.  Күл төбө башҡа үҫемлектәр һәм ҡалдыҡтар менән буталған, өс футҡа тиклем ҡабыҡ менән ҡапланған ине. Бөгөнгәсә был матдә әкренләп тарҡалған үҫемлек кенә булып ҡала. Әммә әгәр ҙур һәләкәт кәрәкле йылылыҡ һәм баҫымды тәьмин итһә, был матдә тиҙ арала күмергә әйләнер ине. Доктор Остиндың тикшеренеүҙәре күрһәтеүенсә, күмер барлыҡҡа килеү өсөн миллионлаған йыл кәрәк тигән фекер бик шикле.
 

Төп: . Bashkir

www.creationism.org